دمنوش حس سبک؛ ترکیب نعناع و رازیانه برای بعد از غذا و طرز دم کردن
پنج گیاه معطر، بدون کافئین و با طبع گرم و خشک؛ دربارهٔ نقش نعناع و رازیانه در دمنوش حس سبک، دم ۱۰ دقیقهای و بهترین زمان نوشیدن بعد از غذا بخوانید.
بعد از یک ناهار مفصل یا شام مهمانی، معمولاً اولین چیزی که روی میز میآید یک استکان چای پررنگ است. اما خیلی وقتها چیزی که واقعاً میچسبد، نوشیدنی سبک و خوشعطری است که دهان را تازه کند و حس سنگینی را کم کند. دمنوش حس سبک برای همین لحظه ساخته شده؛ ترکیبی از گیاهانی که از قدیم در خانههای ایرانی بعد از غذا نوشیده میشدهاند. در این راهنما میخوانید این دمنوش از چه ساخته شده، هر گیاه چه نقشی دارد، چطور درست دم میشود و چه کسانی باید احتیاط کنند.
پیشنهاد چاشنو: اگر دنبال جایگزینی سبک و بیکافئین برای چای بعد از غذا هستید، خرید دمنوش ترکیبی حس سبک از چاشنو؛ ترکیبی که بعد از ثبت سفارش، تازه مخلوط و بستهبندی میشود.
در ادامه اول اجزای ترکیب را میشناسیم، بعد سراغ طعم، نگاه طب سنتی و روش دمکردن میرویم و در پایان نکتههای نگهداری، احتیاطها و پرسشهای رایج را مرور میکنیم.
حس سبک یک دمنوش ترکیبی گیاهی از پنج جزء است: نعناع خشک، بهلیمو، رازیانه، بابونه و پرک گل محمدی. در آن چای سیاه یا سبز به کار نرفته و به همین دلیل کافئین ندارد؛ بعد از شام هم خواب را به هم نمیزند. ترکیب بدون اسانس مصنوعی و بدون مواد نگهدارنده تهیه میشود و عطرش فقط از خود گیاهان میآید.
نکتهٔ جالب این ترکیب آن است که هیچکدام از اجزایش تازهوارد نیستند. نعناع و رازیانه سالهاست در آشپزخانهٔ ایرانی کنار غذا حضور دارند و بابونه، بهلیمو و گل محمدی هم دمنوشهای آشنای خانهها هستند. حس سبک اینها را با نسبتی کنار هم گذاشته که هیچ عطری بر بقیه غلبه نکند.
نعناع خشک عطر خنک و تازهٔ ترکیب را میسازد؛ همان حسی که بعد از غذا دهان را تمیز و سبک میکند. نعناع از قدیم همراه غذاهای ایرانی بوده، از نعناع داغ روی آش و کشک بادمجان گرفته تا دوغ.
رازیانه
دانههای رازیانه طعمی شیرین و انیسونی دارند. در طب سنتی ایران رازیانه از گیاهان «بادشکن» شمرده میشود و بهطور سنتی برای سنگینی و نفخ بعد از غذا نوشیده میشده است. دربارهٔ این گروه از گیاهان در مطلب ادویههای بادشکن بیشتر بخوانید.
بهلیمو
برگهای بهلیمو عطر لیمویی لطیفی دارند که بدون ترشی، حس طراوت را به فنجان اضافه میکند. اگر میخواهید این گیاه را جداگانه بشناسید، راهنمای به لیمو را ببینید.
بابونه
گلهای بابونه لطافت و عطر گلی ملایمی میآورند و تیزی نعناع را نرم میکنند. بابونه از دمنوشهای قدیمی بعد از غذا و عصرهای آرام است؛ دربارهٔ آن در راهنمای بابونه مفصل نوشتهایم.
پرک گل محمدی
پرکهای گل محمدی، از همان گلی که غنچه گل محمدی آن را میشناسید، رایحهٔ ترکیب را کامل میکنند. مقدارشان کم است، اما همین مقدار کم تهمزهٔ گلی دلنشینی در دهان باقی میگذارد.
طعم و حس
پروفایل طعمی حس سبک را میشود در چند کلمه گفت: خنک، گیاهی، معطر و بسیار لطیف. در جرعهٔ اول خنکی نعناع حس میشود، بعد شیرینی ملایم رازیانه و عطر لیمویی بهلیمو میآید و در پایان بابونه و گل محمدی تهمزهای گلی و نرم میگذارند. رنگ دمنوش زرد کمرنگ تا طلایی روشن است.
این دمنوش تلخ نیست و بیشتر افراد آن را بدون شیرینکننده مینوشند. یکی از ویژگیهایی که خیلیها دوستش دارند، بوی خوشی است که بعد از نوشیدن در دهان میماند؛ به همین دلیل آن را یک خوشبوکنندهٔ طبیعی دهان هم میدانند.
حس سبک در طب سنتی
در طب سنتی ایران هر خوراک و نوشیدنی طبعی دارد و طبع دمنوش حس سبک گرم و خشک دانسته میشود. در این نگاه نعناع، رازیانه، بابونه و بهلیمو گرم و خشکاند و گل محمدی معتدل، پس جمع ترکیب به سمت گرمی و خشکی است.
گرمی رازیانه و نعناع همان چیزی است که این دمنوش را کنار غذاهای سرد و نفاخ مینشاند. حکمای قدیم برای غذاهایی که به نظرشان سنگین یا «بادآور» بودند، همراهی گرم پیشنهاد میکردند؛ در کتابهایی مثل قانون ابنسینا و مخزنالادویه هم از رازیانه و نعناع بهعنوان گیاهان گرم و محلل باد یاد شده است. برای آشنایی بیشتر با این منطق، مطلب طبع غذاها را بخوانید.
یادتان باشد این دمنوش یک نوشیدنی گیاهی است و جای دارو یا توصیهٔ پزشک را نمیگیرد. اگر بیمار هستید، باردارید یا دارو مصرف میکنید، پیش از مصرف مرتب آن با پزشک مشورت کنید.
طرز دم کردن درست
گیاهان این ترکیب لطیفاند و دانههای رازیانه سنگینتر از برگها، پس دو نکته مهم است: یکدستکردن ترکیب و بستن درِ قوری.
تکاندادن پاکت: پیش از مصرف، پاکت را کمی تکان دهید تا دانههای رازیانه که ته پاکت جمع میشوند، با برگها یکدست شوند.
مقدار: برای یک لیوان (حدود ۲۵۰ میلیلیتر آب) یک قاشق غذاخوری از دمنوش بردارید.
آب جوش: ترکیب را در قوری بریزید و آب جوش را رویش اضافه کنید.
دمکردن: درِ قوری را ببندید و ۱۰ دقیقه صبر کنید. درِ بسته نمیگذارد عطر نعناع و بهلیمو با بخار از دست برود.
صافکردن: دمنوش را از صافی رد کنید و گرم سرو کنید.
نسخهٔ سرد برای تابستان
حس سبک با نعناعی که دارد، سرد هم خوشنوش است. دمنوش را با همان روش دم کنید، بگذارید تا دمای اتاق خنک شود و بعد در یخچال بگذارید. هنگام سرو چند تکه یخ و یک برش لیمو اضافه کنید. یک نوشیدنی خنک بعد از ناهار تابستانی میشود که جای نوشابه را هم میگیرد.
بهترین زمان نوشیدن
بهترین زمان نوشیدن این دمنوش ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بعد از وعدههای غذایی، بهویژه ناهار و شام است. این فاصله کوتاه کمک میکند دمنوش جای خودش را بعد از غذا داشته باشد، نه در میان آن. چون کافئین ندارد، میتوانید آن را بعد از شام هم بدون نگرانی از بیخوابی بنوشید.
ترکیب با غذا
حس سبک بیشتر یک همراه «بعد از غذا»ست، اما با بعضی وعدهها بهتر جور است:
بعد از غذاهای حبوباتدار: آش، عدسی و خوراک لوبیا در نگاه سنتی از غذاهای نفاخاند و نوشیدنی گرم و بادشکن بعد از آنها رسم قدیمی است.
بعد از غذاهای چرب و سنگین: کباب، غذاهای سرخکردنی یا شام مهمانی؛ جایی که چای پررنگ سنگینی را بیشتر میکند.
کنار شیرینیهای سبک: با یکی دو تکه شیرینی نخودچی یا کشمش، عصرانهٔ آرامی میسازد.
بهجای چای عصر: برای کسانی که میخواهند کافئین را بعد از ظهر کم کنند.
دمنوشهای دیگر را هم میتوانید در دستهٔ چای و دمنوش چاشنو ببینید.
هدیهٔ عضویت باشگاه چاشنو
۵۰٬۰۰۰ تومان اعتبار نقدی، فقط با ثبت شمارهٔ موبایل
به کیف پولت واریز میشود و موقع پرداخت از مبلغ سفارش کم میشود؛ بدون کد تخفیف و بدون هیچ تعهدی.
نگهداری
عطر نعناع، بهلیمو و گل محمدی از اولین چیزهایی است که با هوا و رطوبت از دست میرود. برای حفظ آن:
پاکت زیپدار را بعد از هر بار مصرف ببندید.
آن را در جای خشک، خنک و دور از نور مستقیم نگه دارید؛ کنار اجاق و سماور نگذارید.
با قاشق خشک برش دارید تا رطوبت به برگها نرسد.
احتیاطها
اجزای حس سبک گیاهان آشنا و رایجاند، اما چند نکته را در نظر داشته باشید:
بارداری و شیردهی: به دلیل وجود رازیانه، در دوران بارداری و شیردهی بیشتر از مقدار معمول، یعنی یکی دو فنجان دمنوش معمولی، مصرف نشود و بهتر است نظر پزشک را هم بپرسید.
حساسیت به خانوادهٔ گلمینا: بابونه از خانوادهٔ گلمینا (کاسنی) است؛ کسانی که به گیاهان این خانواده، مثل بابونه یا گل همیشهبهار، حساسیت دارند احتیاط کنند و در صورت دیدن خارش یا بثورات، مصرف را قطع کنند.
نفخ یا دلدرد مداوم: این دمنوش نوشیدنی بعد از غذاست، نه درمان. اگر نفخ یا دلدرد مداوم دارید، به پزشک مراجعه کنید تا علت آن مشخص شود.
ریفلاکس: نعناع در بعضی افراد سوزش سر دل را بیشتر میکند؛ اگر چنین تجربهای دارید، با مقدار کم شروع کنید.
سؤالات متداول
آیا دمنوش حس سبک کافئین دارد؟
خیر. این ترکیب فقط از نعناع خشک، بهلیمو، رازیانه، بابونه و پرک گل محمدی ساخته شده و کافئین ندارد؛ بعد از شام هم خواب را به هم نمیزند.
طبع دمنوش حس سبک چیست؟
در طب سنتی طبع این ترکیب گرم و خشک دانسته میشود؛ گرمی رازیانه و نعناع آن را همراه مناسب غذاهای سرد و نفاخ میکند.
چرا قبل از دمکردن باید پاکت را تکان داد؟
دانههای رازیانه از برگها سنگینترند و ته پاکت جمع میشوند. با تکاندادن، هر قاشق سهم درستی از همهٔ اجزا را دارد.
میشود آن را سرد نوشید؟
بله. بعد از دمکردن و خنکشدن، در یخچال بگذارید و با یخ و برش لیمو سرو کنید؛ در تابستان نوشیدنی خنک و خوشعطری است.
دقیقاً چه زمانی بعد از غذا بنوشم؟
حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بعد از ناهار یا شام؛ وقتی سفره جمع شده و دنبال چیزی سبک بهجای چای پررنگ هستید.
جمعبندی
دمنوش حس سبک ترکیبی از پنج گیاه آشناست: نعناع برای خنکی و تازگی، رازیانه برای شیرینی و نقش بادشکن سنتیاش، بهلیمو و بابونه برای لطافت و گل محمدی برای رایحه. طبعش در طب سنتی گرم و خشک است، کافئین ندارد و بهترین جایش ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بعد از ناهار و شام است. پاکت را تکان دهید، یک قاشق غذاخوری را ۱۰ دقیقه با درِ بسته دم کنید و احتیاطهای بارداری و حساسیت به خانوادهٔ گلمینا را در نظر داشته باشید.
منابع
القانون فی الطب (قانون) — ابنسینا، قرن چهارم و پنجم هجری قمری
مخزنالادویه — محمدحسین عقیلی خراسانی، قرن دوازدهم هجری قمری