چای به؛ خواص، طرز دم کردن و تشخیص برشهای مرغوب به خشک
چای به چیزی جز برشهای خشکشدهٔ میوهٔ به نیست و کافئین ندارد. خواص، روش درست دمکردن، ترکیبهای خوب و نشانههای نمونهٔ مرغوب را بخوانید.
عطر به را همه میشناسیم؛ همان بوی شیرین و کمی ترشی که وقتی یک دانهٔ رسیده را گوشهٔ اتاق میگذارید، کل خانه را پر میکند. چای به همین عطر را در قالب برشهای خشکشدهٔ میوه به فنجان شما میآورد؛ نوشیدنیای گرم، بیکافئین و ملایم که برای عصرهای پاییز و شبهای زمستان انتخابی دلنشین است. در این راهنما میخوانید چای به دقیقاً چیست، چطور درست دم میشود و نمونهٔ خوب را از کجا بشناسید.
پیشنهاد چاشنو: برای دمنوشی خوشعطر و بدون کافئین، برشهای خشک به را امتحان کنید؛ خرید چای به از چاشنو با ارسال به سراسر ایران.
در ادامه اول با خود این دمنوش آشنا میشویم، بعد سراغ خواص، روش دمکردن و ترکیبها میرویم و در پایان نکتههای تشخیص، نگهداری و احتیاط را مرور میکنیم.
برخلاف اسمش، چای به اصلاً چای نیست. در آن خبری از برگ چای سیاه یا سبز نیست و به همین دلیل کافئین هم ندارد. چیزی که در بسته میبینید، برشهای نازک یا تکههای کوچک میوهٔ به (با نام علمی Cydonia oblonga) است که با دقت خشک شدهاند تا آبشان گرفته شود و عطرشان بماند.
بعضی محصولات بازار با نام «چای به» در واقع چای سیاهِ اسانسدار هستند؛ یعنی چند قطره عطر مصنوعی روی برگ چای. این دو با هم فرق زیادی دارند. چای بهای که اینجا از آن حرف میزنیم، خودِ میوه است و طعمش هم از خودِ میوه میآید، نه از اسانس.
به از قدیمیترین میوههای شناختهشده در ایران و قفقاز است و در فرهنگ ما جایگاه ویژهای دارد؛ از مربای به و خورش به گرفته تا دمکردهٔ برگ و میوهاش. خشککردن به، راهی قدیمی برای نگهداشتن این میوهٔ فصلی برای تمام سال بوده است.
در طب سنتی، به را سرد و خشک میدانند و از قدیم آن را میوهای «قابض» و مقوی معده معرفی کردهاند. طعم دمکردهاش ملایم، کمی ترش و کمی گس است و رنگی کهربایی و گرم دارد.
بخش زیادی از شهرت به، از تجربهٔ نسلبهنسل و منابع طب سنتی میآید. چند مورد پرتکرار اینها هستند:
همراه معده: بهطور سنتی برای سنگینی معده و دلآشوبهٔ خفیف بعد از غذا از دمکردهٔ به استفاده میشده است.
خاصیت قابض: تاننهای موجود در به به آن طعم گس میدهند و در طب سنتی برای اسهالهای خفیف و ساده توصیه میشده است.
فیبر و پکتین: میوهٔ به سرشار از پکتین است؛ همان فیبر محلولی که مربای به را خودبهخود غلیظ میکند. بخشی از آن در دمکرده و بیشتر آن در خود برشها میماند.
ترکیبات آنتیاکسیدانی: به حاوی ترکیبات فنولی است که در کنار یک رژیم متعادل، به مقابلهٔ بدن با استرس اکسیداتیو کمک میکنند.
جایگزین بیکافئین: برای کسانی که شبها نمیخواهند چای سیاه بنوشند یا مصرف کافئین را کم کردهاند، گزینهای گرم و خوشعطر است.
کمکالری و بدون افزودنی: اگر بدون قند نوشیده شود، تقریباً کالری قابلتوجهی ندارد و شیرینی ملایمش از خود میوه است.
این موارد جنبهٔ سنتی و تغذیهای دارند و جایگزین درمان پزشکی نیستند؛ اگر مشکل گوارشی مداوم دارید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
طرز دم کردن درست چای به
برشهای خشک به، سفتتر از گلها و برگها هستند و برای پسدادن عطرشان کمی زمان و حرارت بیشتری میخواهند. روش پیشنهادی ما این است:
مقدار: برای هر لیوان (حدود ۲۵۰ میلیلیتر)، یک قاشق غذاخوری سرپر برش به، یعنی تقریباً ۵ تا ۷ گرم، کافی است.
آبکشی سریع: برشها را یک بار زیر آب سرد بگیرید تا گردوغبار احتمالی سطحشان شسته شود.
آب جوش: آب را کامل به جوش بیاورید (حدود ۱۰۰ درجه) و روی برشها بریزید. برخلاف گلهای لطیف، میوهٔ خشک از آب جوش آسیب نمیبیند.
زمان دم: درِ قوری یا لیوان را ببندید و ۱۰ تا ۱۵ دقیقه صبر کنید. هرچه بیشتر بماند، رنگ تیرهتر و طعم پررنگتر میشود.
روش جوشاندن (اختیاری): اگر طعم قویتری میخواهید، برشها را با آب سرد در قابلمهٔ کوچک بگذارید و بعد از جوش آمدن، ۵ دقیقه روی شعلهٔ ملایم بجوشانید و سپس ۱۰ دقیقه دم بدهید.
شیرینکردن: اگر خواستید، عسل یا نبات را وقتی دمکرده کمی خنک شد اضافه کنید.
نکته: برشهای دمکشیده را دور نریزید. نرم و شیرین شدهاند و میشود همانجا خوردشان، یا یک بار دیگر با زمان دم بیشتر از آنها استفاده کرد.
ترکیبهای خوب با چای به
به طعمی ملایم دارد و به همین خاطر با بسیاری از ادویهها و دمنوشها خوب کنار میآید:
به و دارچین: یک تکه دارچین سیگاری در قوری، نوشیدنیای گرم و زمستانی میسازد؛ ترکیبی کلاسیک که به طعم مربای به خانگی نزدیک است.
به و هل: دو دانه هل سبز کمی ترکخورده، عطری شرقی و تازه به دمکرده میدهد.
به و زنجبیل: یک برش نازک یا کمی زنجبیل برای روزهای سرد، تندی گرمی به طعم ملایم به اضافه میکند.
به و سیب: ترکیب آن با برشهای چای سیب یک دمنوش میوهای پرعطر و شیرین میسازد که بچهها هم دوستش دارند.
به و چای ترش: چند گلبرگ چای ترش رنگی یاقوتی و ترشی دلپذیری به دمکرده میدهد.
اگر میخواهید با دمنوشهای دیگر هم آشنا شوید، سری به بخش چای و دمنوش فروشگاه بزنید.
چطور نمونهٔ مرغوب را تشخیص دهیم؟
کیفیت به خشک را با چند نشانهٔ ساده میشود سنجید:
رنگ: به هنگام خشکشدن بهطور طبیعی کمی قهوهای میشود؛ رنگ کرم مایل به قهوهای روشن تا عسلی طبیعی است. برشهای خیلی سفید و براق ممکن است با گوگرد (دیاکسید گوگرد) فرآوری شده باشند تا رنگشان روشن بماند.
بو: با باز کردن بسته باید عطر شیرین و آشنای به را حس کنید. بوی تند و گوگردی، بوی نا یا بوی ترشیدگی نشانهٔ خوبی نیست.
بافت: برشها باید خشک و شکننده یا کمی چرمی باشند، نه چسبناک و نمدار. رطوبت زیاد راه را برای کپک باز میکند.
لکه و کپک: به برشها دقت کنید؛ لکههای سفید پنبهای یا سبز یعنی آن بسته را کنار بگذارید.
یکدستی: تکههای خیلی ریز و پودرشده در ته بسته عادی است، ولی اگر بیشتر بسته خاکه باشد، دمکرده کدر میشود.
اسانس: اگر محصولی که با نام چای به تهیه کردهاید برگ چای سیاه است با بوی خیلی تند و مصنوعی، با یک چای اسانسدار طرفید، نه برش میوه.
هدیهٔ عضویت باشگاه چاشنو
۵۰٬۰۰۰ تومان اعتبار نقدی، فقط با ثبت شمارهٔ موبایل
به کیف پولت واریز میشود و موقع پرداخت از مبلغ سفارش کم میشود؛ بدون کد تخفیف و بدون هیچ تعهدی.
نگهداری و ماندگاری
میوهٔ خشکشده هنوز کمی قند و رطوبت دارد و اگر بد نگهداری شود، زود نم میکشد. برای اینکه عطرش ماهها بماند:
برشها را در ظرف شیشهای یا فلزی دربسته بریزید.
ظرف را دور از نور مستقیم، حرارت گاز و بخار کتری نگه دارید.
همیشه با قاشق خشک بردارید؛ یک قاشق خیس میتواند کل ظرف را نمدار کند.
در هوای شرجی یا تابستانهای گرم، نگهداشتن در یخچال (در ظرف کاملاً دربسته) گزینهٔ خوبی است.
در شرایط مناسب، به خشک معمولاً تا یک سال کیفیت خوبی دارد؛ هرچند عطرش در ماههای اول بهتر است. اگر برشها بوی خود را از دست دادند یا نرم و چسبناک شدند، وقت تعویض است.
احتیاطها و چه کسانی نباید مصرف کنند؟
چای به یک میوهٔ خشک است و برای بیشتر افراد در حد معمول بیخطر به حساب میآید، اما چند نکته را در نظر بگیرید:
یبوست: به خاصیت قابض دارد؛ اگر مستعد یبوست هستید، زیادهروی نکنید.
دانهٔ به: دانههای به (بهدانه) مثل دانهٔ سیب حاوی آمیگدالین هستند که در بدن میتواند سیانید آزاد کند. اگر لابهلای برشها دانهای دیدید، آن را جدا کنید و هرگز دانهها را خرد یا آسیاب نکنید. لعاب بهدانه کاربرد سنتی جداگانهای دارد که دانهٔ سالم و خردنشده را خیس میکنند.
دیابت: برشها قند طبیعی میوه را دارند؛ خودِ دمکرده مقدار کمی از آن را میگیرد، اما اگر برشها را هم میخورید یا عسل اضافه میکنید، این را در حساب روزانه بگذارید.
حساسیت: افرادی که به میوههای خانوادهٔ گلسرخیان (مثل سیب و گلابی) حساسیت دارند، با احتیاط شروع کنند.
بارداری و شیردهی: خود میوهٔ به یک خوراکی رایج است، اما در این دوران دربارهٔ مصرف مداوم دمنوشها با پزشک مشورت کنید.
حساسیت به سولفیت: اگر به سولفیت حساس هستید یا آسم دارید، برشهای بیشازحد روشن و بیرنگ را با احتیاط مصرف کنید.
سوالات متداول
آیا چای به کافئین دارد؟
خیر. چای به چیزی جز برشهای خشک میوهٔ به نیست و برگ چای در آن وجود ندارد، بنابراین کافئین ندارد و میتوانید شب هم آن را بنوشید.
چای به را چند بار میشود دم کرد؟
معمولاً دو بار. دم دوم کمرنگتر است، پس زمان آن را کمی بیشتر کنید یا چند برش تازه به قوری اضافه کنید.
چرا رنگ دمکردهام تیره شده است؟
ترکیبات فنولی به در تماس با هوا و حرارت تیره میشوند. رنگ کهربایی تا قهوهای روشن طبیعی است و هرچه زمان دم بیشتر باشد، تیرهتر هم میشود.
میشود چای به را سرد نوشید؟
بله. دمکرده را خنک کنید، چند ساعت در یخچال بگذارید و با یک برش لیمو یا کمی نعناع خشک سرو کنید؛ نوشیدنی تابستانی خوبی میشود.
برشهای دمکشیده را میشود خورد؟
بله، کاملاً. برشها بعد از دم نرم و خوشطعم میشوند و همان پکتین و فیبر میوه را دارند.
جمعبندی
چای به نوشیدنیای ساده است با ریشهای قدیمی: برشهای خشک یک میوهٔ خوشعطر که بدون کافئین و بدون اسانس، فنجانی گرم و ملایم میسازند. اگر برشهای خوشبو و خشک را انتخاب کنید، آنها را در ظرف دربسته نگه دارید و با آب جوش و کمی حوصله دم کنید، طعم واقعی به را در هر فصل سال کنار دستتان خواهید داشت. با دارچین، هل یا سیب ترکیبش کنید و ببینید کدام حالت به ذائقهتان نزدیکتر است.
برای خرید چای به، قیمت روز و بستههای موجود را در فروشگاه چاشنو ببینید.
نظرات خوانندگان
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است. اولین نفری باشید که نظرش را مینویسد.